Γενικό προγραμματικό σχέδιο Λιμένα Πηγαδίων

 

 

Το Γενικό προγραμματικό σχέδιο (Master plan) λιμένα   συντάσσεται με σκοπό την ανάλυση των προοπτικών ανάπτυξης του λιμένα, το σχεδιασμό των εγκαταστάσεών του και των προτεινόμενων έργων σε αυτόν, την εξέταση κόστους – οφέλους των προτεινόμενων παρεμβάσεων και την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεών τους.

Η εκπόνηση Master Plan είναι μεν προαιρετική  για λιμάνια   τοπικής σημασίας ,στους οποίους έχει καταταγεί  το λιμάνι της Καρπάθου, αλλά δεν παύει να  είναι χρήσιμο και για αυτά .   Το Master Plan αποτελεί ουσιαστικά ένα γενικό πολεοδομικό σχέδιο (ΓΠΣ),με τη διαφορά ότι  το ΓΠΣ αναφέρεται στην πόλη και το Master Plan στο   σχεδιασμό των λιμενικών υποδομών.

«Το Γενικό Προγραμματικό Σχέδιο αποτυπώνει τη μορφή των απαραίτητων λιμενικών και συγκοινωνιακών έργων που θα πρέπει να κατασκευαστούν για την αποτελεσματική και ασφαλή εξυπηρέτηση της μελλοντικής κίνησης του λιμένα, όπως αυτή θα έχει διαμορφωθεί σε βάθος χρόνου 20 έως 30 ετών.» 

 Αυτά αναφέρει ο μελετητής του νέου λιμανιού της Καρπάθου κ, Γιαμιν για  τις μελετες των λιμανιών του Γυθείου και  του Μαρμαρίου της Εύβοιας  και προσθέτει πως «Η εκπόνηση ενός γενικού προγραμματικού σχεδίου είναι κομβικής σημασίας για το φορέα διαχείρισης του έργου καθώς με αυτό αποκτά έναν κοστολογημένο μακροπρόθεσμο λειτουργικό σχεδιασμό, τον οποίο μπορεί να υλοποιήσει τμηματικά ή και να αναθεωρήσει σε περίπτωση μεταβολής του οικονομικού ή κοινωνικού περιβάλλοντος “.

  Αυτά  όμως φαίνεται να  ισχύουν για άλλα λιμάνια  και όχι για την Κάρπαθο όπου  ο ίδιος μελετά το νέο λιμάνι, όχι με βάση τις μελλοντικές ανάγκες και προοπτικές ανάπτυξης του νησιού μας  αλλά  επικαλούμενος  το προ 40ετίας  ΓΠΣ  που αφορά την πόλη  και όχι το λιμάνι των Πηγαδίων .

 Με  επίκληση του ΓΠΣ της πόλης των Πηγαδίων  ανέλαβε  το 2013  να μελετήσει την  κατασκευή  της εικονιζόμενης προβλήτας στο  Γαρόνησο  προϋπολογισμού 4,5 εκατομμυρίων   με μοναδικό φελος  την ελάφρυνση της κίνησης οχημάτων  στα 300 μ της παραλιακής.

Εικόνα 1 Προσομοίωση της  αρχικής λύσης που ανέλαβε το 2013 ο κ. Γιαμιν να μελετήσει και   μπήκε στο αρχείο το 2017.

 

 Και όταν η ΕΣΑΛ τον Ιανουάριο του 2016 δεν ενέκρινε την πρόταση αντί να  μελετηθούν άλλες εναλλακτικές λύσεις    ασκήθηκαν  πιέσεις για  την έγκριση της  λύσης που παρουσίασε το 2017    που προβλέπει την καθαίρεση του    σημερινού κυματοθραύστη για την δημιουργία νέου στομίου του λιμανιού και την  σύνδεση της  προβλήτας με το Γαρόνησο.΄

Εικόνα 2 Σχεδιάγραμμα της προωθούμενης λύσης.

 

Στην πραγματικότητα  με την λύση που τελικά εγκρίθηκε από την ΕΣΑΛ το 2022, με ισχυρές πολιτικές πιέσεις, προϋπολογισμού 10.6 εκατομμυρίων ,   δημιουργείται νέο λιμάνι   στο εσωτερικό του θα μπορουν να ελλιμενισθούν  8 μικρά ημερόπλοια μήκους 30 μ. όπως φαίνεται από το παρατιθέμενο σχέδιο του μελετητή .  Ο ίδιος  μελέτησε και την «ανάπλαση» του παραλιακού μετώπου προϋπολογισμού 2,2 εκατομμυρίων , που αντί δια πλάτυνσης προβλέπει στένεμα του παραλιακού  δρόμου και διατήρηση των βράχων για την προστασία του από τους κυματισμούς  που θα εξακολουθήσουν να τον προσβάλλουν . Ο ίδιος  εκπόνησε και την προμελέτη για κατασκευή νέου λιμένα οχληρών στην παραλία της Αγίας Κάρας, προϋπολογισμού 7,3 εκατομμυρίων, που  θα μπορεί να εξυπηρετήσει πλοία μήκους 100 μ. η οποία εκκρεμεί για έγκριση στην ΕΣΑΛ.

 

 Εν ολίγοις  βάσει  του  προωθούμενου σχεδιασμού προβλέπεται να διατεθούν   πάνω από είκοσι (20) εκατομμύρια    για  κατασκευή λιμενικών εγκαταστάσεων οι οποίες  δεν καλύπτουν  ούτε καν τις σημερινές ανάγκες  του νησιού μας , αφού δεν  παρέχουν δυνατότητα εξυπηρέτησης , όχι μόνο κρουαζιερόπλοιων  όπως ζητούσαν από το 2016  η Πανελλήνια Ενωση κρουαζιερόπλοιων άλλα ούτε καν  μεγάλων θαλαμηγών  (mega yachts).

 

  Περιμέναμε από τους υποψηφίους Δημάρχους να τοποθετηθούν επί του θέματος και να δηλώσουν πως θα προσπαθήσουν   να  αναθεωρήσουν  τον σχεδιασμό με στόχο να  αποκτήσει η Κάρπαθος τις λιμενικές εγκαταστάσεις που έχει ανάγκη και της αρμόζουν.

 

Αντί αυτού  με έκπληξη   ακούσαμε τον επικεφαλής της παράταξης  «Πρόοδος της Καρπάθου» στην ημερίδα που διοργάνωσε  για την εκμετάλλευση των Ευρωπαϊκών προγραμμάτων  «για την Κάρπαθο που μας αξίζει», να αναφέρει ότι θα προχωρήσει στην κατασκευή του νέου λιμανιού. 

Όμως η Κάρπαθος   αξίζει  σωστών λιμενικών εγκαταστάσεων , οι οποίες μπορούν  να κατασκευασθούν με τις ίδιες ή και λιγότερες πιστώσεις  με ένα σωστό  προγραμματικό σχεδιασμό τους.

 Είναι γεγονός πως ο κόσμος κουράστηκε να ακούει  για λιμάνι και λιμάνι να μη βλέπει και πολλοί είναι εκείνοι που παρότι διαφωνούν με τους προωθούμενους σχεδιασμούς  δεν εκφράζουν την διαφωνία τους .

 

Όμως  λιμάνια δεν γίνονται εύκολα και τα λάθη  στο σχεδιασμό τους δύσκολα διορθώνονται.

 

Τι μπορεί να γίνει τώρα: 

 

 Για το κυρίως λιμάνι των Πηγαδίων  από τον σχεδιασμό του κ. Γιαμίν  να υλοποιηθεί   μόνο  προέκταση του ακρομωλίου κατά 177 μ και η  κατασκευή του κρηπιδώματος των ημερόπλοιων ανατολικά του Γαρόνησου, όπως πρότεινε η τεχνική υπηρεσία του λιμενικού Ταμείου από το 2019   και  αντί  του κρηπίδωματος που   ενώνει την προβλήτα με το Γαρόνησο  , της καθαίρεση του σημερινού κυματοθραύστη    και των μη απαραίτητων εκβαθύνσεεων  να διατεθούν οι αντίστοιχες πιστώσεις    για την κατασκευή αποσπασμένου περιφερειακού κρηπιδώματος-δρόμου προς το καρνάγιο[i] όπως η φωτογραφική προσομοίωση που παρατίθεται .

 

Εικόνα 3: Προτεινόμενος γενικός σχεδιασμός βασισμένος στην λύση που είχε προτείνει το 2019 η ΤΥ του λιμενικού ταμείου με την προσθήκη αποσπασμένου  παρακαμπτήριου.

 Δεδομένου δε ότι με την επέκταση του ακρομολίου κατά 200 μ  και την διατήρηση του σημερινού κυματοθραύστη θα προστατεύεται πλήρως η  λιμενολεκάνη από τους κυματισμούς   να τροποποιηθεί η μελέτη ανάπλασης του παραλιακού, να αφαιρεθούν τα βράχια και να κρηπιδωθεί καθ’ όλο το μήκος του  το παραλιακό μετωπο και  έτσι εκτός της δια πλάτυνσης του δρόμου και την δημιουργία πεζόδρομου να  δημιουργηθούν κρηπιδώματα μήκους 400 μ για μικρά σκάφη  καθώς και  ελεγχόμενος χώρος στάθμευσης 4000 τμ    στο Γαρόνησο   και έτσι ο Δήμος αντί να  πληρώνει δεκάδες χιλιάδες ευρώ κάθε χρόνο για μίσθωση ιδιωτικών οικοπέδων για δημιουργία παρκινγκ θα μπορεί να έχει αν θέλει και έσοδα.

 

   Τέλος με τα 7.3 εκατομμύρια ευρώ που προϋπολογίζεται το κόστος  κατασκευής νέου λιμανιού οχληρών στην Αγία Κάρα     να κατασκευαστεί στην βραχώδη παραλία   κάτω από το ξωκλήσι του Αγίου Νικολάου ,  στην θέση που   και η Τεχνική Υπηρεσία του Λ.Τ.  θεωρεί ως ιδανική,,  ένα κρηπίδωμα μήκους 100 μ  για την εκφόρτωση των οχληρών και επικίνδυνων και  μια προβλήτα πλάτους 180 μ  για την εξυπηρέτηση των πλοίων της ακτοπλοΐας το καλοκαίρι , ώστε να απαλλαγεί  ολόκληρη η πόλη από την κίνηση των οχημάτων προς και από τα πλοία .

  

Εικόνα 4 Προτεινόμενος σχεδιασμός λιμενικής εγκατάστασης στην θέση  που θεωρεί ιδανική η ΤΥ του ΛΤ.

 Περιμένουμε από τους επικεφαλής των παρατάξεων και υποψηφίους ΔΣ  να διατυπώσουν ξεκάθαρα την θέση τους για το σοβαρό ζήτημα  και ελπίζουμε το Δημοτικό Συμβούλιο που θα προκύψει από τις επερχόμενες εκλογές να έχει το σθένος να  απαιτήσει την αναμόρφωση των  προωθούμενων    σχεδιασμών,  όπως παραπάνω, για να αποκτήσει επι τέλους  η Κάρπαθος  σωστές λιμενικές υποδομές  που θα καλύψουν μακροπρόθεσμα τις ανάγκες της  και  οι οποίες θα μπορούν να επεκταθούν εύκολα  στο μέλλον αν οι συνθήκες   το επιβάλουν . 

---

[i] Η αρχαιολογική υπηρεσία   το 2016 είχε αναφέρει  πως  ήταν κατ αρχή αντίθετη με κατασκευή έργου σε επαφή με την Ακρόπολη αλλά επιφυλασσόταν να διατυπώσει την οριστική  θέση της μετα την υποβολή της σχετικής προμελέτης.  Για αυτό  προτείνεται η κατασκευή αποσπασμένου κρηπιδώματος- δρόμου που δεν θα έχει επαφή με την Ακρόπολη.

 

Bελτίωση βατότητας  αγροτικών δρόμων. 

Απαράδεκτη η καταστασή τους

Εικόνα 1 Χθεσινή φωτογραφία του  αγροτικού δρόμου πρός την παραλία Φορόκλι.

    Η βατότητα των  αγροτικών χωματόδρομων  που  οδηγούν σε παραλίες  επιβάλλεται  να βελτιώνεται  την περίοδο Μαΐου- Ιουνίου   ώστε να είναι προσβάσιμες κατά την διάρκεια του καλοκαιριού ,  όλες οι όμορφες παραλίες του νησιού μας από τους κατοίκους αλλά και τους  επισκέπτες του.

  Ο Δήμος διαθέτει  τα μηχανήματα που απαιτούνται για την εκτέλεση των απαραίτητων εργασιών συντήρησής τους,   ισοπεδωτή- διαμορφωτή  γαιών  (γκρέητερ ) και  εκσκαφέα -φορτωτή (JCB) .  

   Παρά ταύτα  κάθε χρόνο με την δικαιολογία  πως τα μηχανήματα  του Δήμου ή  οι χειριστές   δεν επαρκούν  η  βελτίωση της βατότητας  των αγροτικών δρόμων  ανατίθεται  καθυστερημένα  σε ιδιώτες    με  πολλαπλάσιο  του κανονικού   κόστος.

  Σοβαρότερο είναι το πρόβλημα  στην ΔΕ Ολύμπου  της οποίας όλοι οι δρόμοι που οδηγούν στις παραλίες της περιοχής είναι επικίνδυνοι στενοί χωματόδρομοι. Για την βελτίωση της βατότητάς  τους   θα αρκούσε η διάθεσή  του JCB   που είχε αγοραστεί από την Κοινότητα το 2006   για τον σκοπό αυτόν    για 10 εργάσιμες  μέρες την περίοδο Μαΐου- Ιουνίου και άλλες   10 μέρες τον Οκτώβρη. Αντί αυτού   η συντήρηση αναθέτεται  σε ιδιώτη  στο τέλος του καλοκαιριού    χωρίς καν  να  περιγράφονται λεπτομερώς οι εργασίες που  πρέπει να εκτελεσθούν αλλά  και χωρίς να υπάρχει επίβλεψη ή καταμέτρηση  των ωρών που  χρησιμοποιούνται τα μισθουμενα μηχανήματα. Πληρώνονται 20.000-30.000 ευρώ  για    απλό στρώσιμο  του οδοστρώματος με φορτωτή  χωρίς καμιά  πραγματική βελτίωση των  γεωμετρικών στοιχείων των δρόμων και  λίγες μέρες μετα  με τις πρώτες του φθινοπώρου  καθίσταται και πάλι  προβληματική την χρησιμοποίηση τους.

Το 2021  πληρώθηκαν 24.552 ευρω   για  «μίσθωση μηχανημάτων έργου   για αποκατάσταση βατότητας αγροτικών   οδών Δημοτικής Ενότητας Ολύμπου» ( 400 ώρες για φορτωτή, 88 ώρες  για φορτηγό και 40 ώρες για  σφύρα). Στην πραγματικότητα χρησιμοποιήθηκε  τον Οκτώβρη μόνο ο  φορτωτής για 90 ώρες  για ένα απλό στρώσιμό τους .

Το ίδιο έγινε και  το 2022 που πληρώθηκαν 34.000 ευρώ ,  αλλά  στην πραγματικότητα  τα μισα  διατέθηκαν για τους δρόμους άλλων κοινοτήτων και για τους δρόμους της ΔΕ ΟΛΥΜΠΟΥ επαναλήφθηκε ότι έγινε και το 2021

 Φέτος έχει και πάλι  έχει περάσει ο Ιούλιος και  όλοι οι  αγροτικοί δρόμοι της ΔΕ Ολύμπου που οδηγούν σε παραλίες, εκτός του  ενός του Αγ.Μηνα ,  παραμένουν  σε κακή  ή και επικίνδυνη κατάσταση .

Εικόνα 2. Ο δρόμος προς το Φορόκλι την δεύτερη πιο κοντινή   παραλία της Ολυμπου.

Οι δικαιολογίες ότι   είναι χαλασμένο  το JCB,  ή ότι δεν επαρκεί , ή  πως δεν υπάρχει χειριστής δεν πείθουν .

  Αν όντως υπάρχει  αδυναμία εκτέλεσης των απαραίτητων εργασιών  με τα μέσα του Δήμου  ,  όπως  δικαιολογουνται κάθε χρόνο, θα μπορούσε  αμέσως μετα την  έγκριση του προϋπολογισμού να υπογράφεται μια σύμβαση   με ένα ιδιώτη που διαθέτει εκσκαφέα /φορτωτή και  γκρέητερ,   να καθορισθεί το ανά ώρα μίσθωμα τους και  οσάκις   υπάρχει  αδυναμία χρησιμοποίησης των μηχανημάτων του δήμου να καλείται   ο ανάδοχος να   αποκαθιστά χωρίς καθυστέρηση  ζημιές τους  με την επίβλεψη του Προέδρου της  κάθε Κοινότητας και να αμείβεται απολογιστικά  σύμφωνα με τις ώρες απασχόλησής των μηχανημάτων  του.

Αυτήν την   καλή και πρακτική λύση εφαρμόζουν άλλοι Δήμοι . Άλλοι για την αντιμετώπιση της στενότητας του προσωπικού σε περιόδους αιχμής,   προσλαμβάνουν χειριστές  με μίσθωση έργου  οι οποίοι  χειρίζονται τα μηχανήματα του Δήμου  για την εκτέλεση των εργασιών.

 Καλό θα είναι να εφαρμόσει κάποτε  και ο δήμος Καρπάθου αυτές τις πρακτικές λύσεις   για να πιάνουν τόπο  τα χρήματα  που ξοδεύονται  και να μη περνά το καλοκαίρι  και οι   χωματόδρομοι  που οδηγούν σε μοναδικές  παραλίες του νησιού να βρίσκονται σε κακή κατάσταση.

   Επιβαλλεται ακόμη να προχωρήσει άμεσα  ο Δήμος στην προμήθεια  του πολυμηχανήματος   για τη οποία έχει εγκριθεί χρηματοδότηση του  το 2018  από το πρόγραμμα ΦΙΛΟΔΗΜΟΣ  με 155.000 .

 Τέλος καλό θα είναι οι διοικούντες τον Δήμο  και την Κοινότητα  και τα μέλη των επιτροπών  να έχουν υπόψη τους  πως  η πληρωμή ωρομισθίων   για χρήση  μηχανήματων που δεν  ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα συνιστούν  ποινικά αδικήματα ,  της απιστίας περί την Υπηρεσία και ψευδούς  βεβαίωσης .

 

 

ΛΙΜΕΝΙΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΔΙΑΦΑΝΙΟΥ

 Προγραμματικός Σχεδιασμός  

 

 Ποσομοίωση προγραμματικού σχεδιασμού Λιμενικών εγκαταστάσεων Διαφανιίου

 Πριν από είκοσιδύο   χρόνια  η Κοινότητα Ολύμπου υπέβαλε  στο λιμενικό ταμείο  τον εικονιζόμενον  προγραμματικόν σχεδιασμόν (Master Plan)   για την βελτίωση των λιμενικών εγκαταστάσεων του Διαφανίου. 

Προτείναμε την προέκταση της πρόχειρης  εγκατάστασης  που είχε κατασκευαστεί με φυσικούς βράχους στην θέση Καμάρες μέχρι την ισοβαθή των -8 μ.,  με κρηπιδότοιχο    και την κατασκευή στην κεφαλή   κρηπιδώματος 40-50 μ. όπου θα μπορούσε σε περίπτωση ανάγκης να πρυμνοδετήσει και το πλοίο της γραμμής.

Λόγω όμως αντιρρήσεων που προβλήθηκαν για την όχληση που θα δημιουργούσαν τα  διερχόμενα αυτοκίνητα    από τον παραλιακό δρόμο του Διαφανίου     εκπονήθηκαν μελέτες για να ενισχυθεί    η  υφιστάμενη  πρόχειρη προβλήτα στις Καμαρες με φυσικούς ογκολίθους  και  να στεφθούν με  σκυρόδεμα ,  ώστε  να διευκολύνεται η πρόσβαση και χρήση  της από του ντόπιους βαρκάρηδες και  να διαπλατυνθεί ο προβλήτας  του λιμανιού κατά 15 μ. για την ασφαλέστερη πρυμνοδέτηση των πλοίων της γραμμής.

  Για το  έργο στις Καμάρες προϋπολογισμού 117.000 ευρώ    πετύχαμε την κατ εξαίρεση απαλλαγή εκπόνησης μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων (Μ.Π.Ε.) και  το έργο δημοπρατήθηκε από το Λιμ. Ταμείο χωρίς όμως να εκτελεσθεί  από τον ανάδοχο    με την πρόφαση ότι δεν είχε οριοθετηθεί ο Αιγιαλός . 

Αντί  τότε να  επισπευσθεί  η οριοθέτηση του Αιγιαλού  για την οποία είχαν εκπονηθεί από το 2006 οι   τοπογραφικές μελέτες με φροντίδα  και δαπάνες της Κοινότητας  λύθηκε η σύμβαση  και το έργο έμεινε ανεκτέλεστο.

 Λόγω του μεγάλου χρόνου  που παρήλθε  έκτοτε  θα χρειαστεί  εκτός της επικαιροποίησης  των μελετών και εκπόνηση νέας   Μ.Π.Ε.     

 Λαμβάνοντας υπόψη τις σημερινές ανάγκες άποψη μας είναι πως στα πλαισια της  επικαιροποίησης των προ 18ετίας μελετών    θα πρέπει να επανασχεδιαστούν τα προβλεπόμενα έργα .

 α. Για την  προβλήτα του λιμανιού  είναι  προτιμότερο αντί της  διαπλάτυνσής της  κατα 15 μ  που πρόβλεπε η μελέτη του 2006 να  προεκταθεί κατά 20-25 μ  με  μικρή αλλαγή του προσανατολισμού του βόρειου   μετώπου της, όπως δείχνεται στο σχεδιάγραμμα, ώστε να μπορούν να πρυμνοδετούν και σε αυτό με ασφάλεια τα πλοία της γραμμής, όπως προτιμούν οι πλοίαρχοι των πλοίων .

 

Εικόνα 1.Σχεδιάγραμμα προτεινόμενων έργων στο λιμάνι Διαφανίου

 β. Να μελετηθεί η προέκτασή του προβλήτα  μικρών σκαφών στις Καμάρες  μεχρι την ισοβαθή των -8 μ. με πρηπίδωση της νότιας πλευρά της και  κατασκευή στο ακρομόλιο της μέτωπο  μήκους 40-50 μ ώστε να μπορούν  να εξυπηρετούνται σε αυτό και μεγάλα θαλαμηγά. 

Για να αρθούν δε οι  προβαλλομενες αντιδράσεις  για περιβαλλοντικούς λόγους   να προβλεφθεί πως  η πρόσβαση στην προβλήτα θα γίνεται πεζά.

Εικ.2 : Σχεδιάγραμμα προτεινόμενης επέκτασης προβλήτας μικρών σκαφών στις Καμαρες 

 γ.  Να μελετηθεί η κατασκευή ενός μικρού προβλήτα στο Πουντί ώστε να  προστεύεται καλύτερα η λιμενολεκάνη  και  να μπορούν να δένουν σε αυτή το καλοκαίρι μικρά  θαλαμηγά.

 Αποψή μας είναι ότι θα πρέπει να περιληφθούν   και τα τρία υποέργα στην μελέτη περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (Μ.Π.Ε.)  που θα εκπονηθεί  για να αδειοδοτηθούν   και να επιδιωχθεί κατά προτεραιότητα η  χρηματοδότηση της προβλητας μικρών σκαφών στις Καμάρες,  που εκτός των άλλων θα μπορούσε να εξυπηρετήσει  ακόμη και την προσόρμιση υδροπλάνων το καλοκαίρι.  

Για την  επίσπευση δε της  προκαταρτικής  μελέτης του έργου στις Καμαρες , η οποία είναι απαραίτητη για να περιληφθουν οι επιπτώσεις του έργου  στην  ΜΠΕ,  θα μπορούσαν οι Σύλλογοι μας  να την αναθέσουν   απευθείας σε μελετητή αναλαμβάνοντας το σχετικό κόστος που προεκτιμαται σε 10.000 ευρώ  και  να  την δωρήσουν έτοιμη στο  Λιμενικό Ταμείο  για την έγκρισή της και τις παραπέρα απαιτουμενες ενέργειες για την υλοποίησή της.

  

ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΕΙΣ ΤΩΝ ΧΩΡΙΩΝ ΜΑΣ

 

Εικόνα 1  Το κατεστραμενο δίκτυο της Ολυμπο με την φαιοπράσινη λιμνούλα των αποβλήτων

 Τον Νοέμβριο του 2019 όταν το Δημοτικό Συμβουλιο  αποφάσισε την σύναψη προγραμματικής σύμβασης με την «Βιώσιμη Πόλη» Α.Ε.για την εκπόνηση  μελετών  διάθεσης λυμάτων των  Διαφανίου,   Ολύμπου,  Λευκού  και αποχέτευσης Σπόων και του  Αγ. Νικολάου   έναντι 110.000 ευρώ  σε σχετικό  σχόλιό μας επισημάναμε  πως  το σωστό θα ήταν   να  προηγηθεί  η εκπόνηση μιας προκαταρτικής μελέτης για όλους τους μικρούς οικισμούς  του νησιού , να εξετασθούν οι δυνατές  εναλλακτικές λύσεις που ικανοποιούν τις απαιτήσεις των σχετικών κανονισμών και    να επιλεγεί η  βέλτιστη λύση  για τον κάθε  οικισμό.

 

Αυτό άλλωστε πρότρεπε και το  αρμόδιο Υπουργείο με το   «Κείμενο  Κατευθυντήριων Γραμμών για τη ∆ιαχείριση Λυμάτων Μικρών Οικισμών»   στο οποίο σημειώνεται ότι.. «η επιλογή των ενδεδειγμένων συστημάτων επεξεργασίας θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ανά περίπτωση με τεχνο-οικονομικά, περιβαλλοντικά και κοινωνικά κριτήρια, βάσει των ιδιαιτεροτήτων κάθε έργου και των τοπικών συνθηκών....»

 

 Στο  ίδιο κείμενο   επισημαίνεται πως  τα συστήματα  τεχνητής βιολογικής επεξεργασίας  δεν είναι  κατά κανόνα η καλύτερη λύση  για μικρούς οικισμούς κάτω των 2000 κατοίκων,  για τους οποίους   επιτρέπεται η διάθεση των λυμάτων     είτε στο έδαφος είτε και στην θάλασσα 200 μ, μακριά από  σημεία που χρησιμοποιούνται για κολύμβηση και  εκτός περίκλειστων όρμων,  μετά από  πρωτοβάθμια επεξεργασία   που επιτυγχάνεται με  μια σηπτική δεξαμενή    .

  Σημειώνει  ότι «τόσο στα συμβατικά ή  μηχανικά συστήματα επεξεργασίας   όσο και στα   Φυσικά συστήματα επεξεργασίας , οι διεργασίες που λαμβάνουν χώρα είναι σε μεγάλο ποσοστό παρόμοιες. Η κύρια διαφοροποίηση έγκειται στο γεγονός ότι οι διεργασίες στα φυσικά συστήματα πραγματοποιούνται με φυσικό τρόπο, ήτοι με χαμηλές ταχύτητες, ενώ στα συμβατικά συστήματα οι διεργασίες πραγματοποιούνται με αυξημένη ταχύτητα, εξαιτίας των επιβαλλόμενων τεχνητών συνθηκών».

Αναφέρει ακόμη πως κύρια, κοινά σχεδόν,  μειονεκτήματα των   συμβατικών εντατικών συστημάτων   είναι:

·       -Υψηλό κατασκευαστικό και λειτουργικό κόστος.

·       -Σχετικά υψηλές ενεργειακές απαιτήσεις.

·       -Ανάγκη ύπαρξης εξειδικευμένου προσωπικού.

·       Απαίτηση περαιτέρω επεξεργασίας της ιλύος που προέρχεται από την πρωτοβάθμια καθίζηση

·       -Εμφάνιση προβλημάτων νηματοειδούς διόγκωσης της ιλύος.

·       -Έλλειψη σταθερότητας σε περιπτώσεις μεταβαλλόμενων φορτίων εισόδου.

   Επισημαίνει  τέλος πως « Η εδαφική διάθεση  , λόγω των χαμηλότερων απαιτήσεων επεξεργασίας, είναι πλεονεκτικότερη εξασφαλίζοντας τη συνεχή και αδιάλειπτη διάθεση των λυμάτων στο έδαφος, η οποία δεν επηρεάζεται από μικρές διακυμάνσεις της ποιότητας της εκροής».   

 

  Μια απο τις  περιγραφόμενες στο εγχειρίδιο του υπουργείου μεθόδους φυσικής επεξεργασίας   που μπορεί να εφαρμοσθεί σχετικά εύκολα   σε  οικισμούς  της Καρπάθου- (εκτός της πόλης)-  είναι οι  ΤΕΧΝΗΤΟΙ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟΙ. «Οι υγροβιότοποι είναι τμήματα εδάφους κατακλυζόμενα με νερό συνήθως μικρού βάθους (<0,6m), στα οποία αναπτύσσονται φυτά όπως: διάφορα είδη κύπερης  , καλάμια,   είδη βούρλων , είδη ψαθιού και αφράτου . Η φυτική βλάστηση προσφέρει το βασικό υπόστρωμα ανάπτυξης των βακτηρίων, βοηθά στο φιλτράρισμα και την προσρόφηση συστατικών του αποβλήτου, μεταφέρει οξυγόνο στη μάζα νερού και περιορίζει την ανάπτυξη αλγών με τον έλεγχο της προσπίπτουσας ηλιακής ακτινοβολίας.

Σημειώνει πως «για  την επεξεργασία των υγρών αποβλήτων  οιι φυσικοί ή και τεχνητοί υγροβιότοποι χρησιμοποιούνται ολοένα και περισσότερο τα τελευταία χρόνια. Αποτελούν μία απλή και αποτελεσματική λύση για την δευτεροβάθμια επεξεργασία αποβλήτων οικισμών έως και 2.000 κατοίκων».

 

 

  Όπως αναφέρει το εγχειρίδιο : «Με την Μέθοδο του Ριζικού Συστήματος συντελούνται εκτός του δευτεροβάθμιου καθαρισμού, φυσικές και χημικές διεργασίες που εγγυώνται και το προχωρημένο στάδιο επεξεργασίας, …. Επίσης καταστρέφονται παθογόνοι μικροοργανισμοί και ιοί.

(ΣΣ   Επιτυγχάνεται δηλαδή  καλύτερο αποτέλεσμα από τον Βιολογικό των Πηγαδίων).

 

 Η Μέθοδος εφαρμόζεται για καθαρισμό αστικών λυμάτων και βιομηχανικών υγρών αποβλήτων παγκοσμίως.

 

«Τα πλεονεκτήματα της Μεθόδου του Ριζικού Συστήματος είναι:

·       Υψηλή απόδοση καθαρισμού  

·       Αυτορυθμιζόμενη λειτουργία ,

·       Απουσία δευτερογενούς ιλύος

·       Απουσία οσμών λόγω της υπεδάφιας διέλευσης των λυμάτων

·       Πολύ χαμηλή απαίτηση ενέργειας και πολύ μικρό κόστος λειτουργίας και συντήρησης

·       Μεγάλη διάρκεια ζωής των εγκαταστάσεων

·       Αρμονική προσαρμογή των εγκαταστάσεων στο φυσικό τοπίο».

 

 Με βάση τα παραπάνω είναι φανερό πως   ήταν   λάθος η  ανάθεση μελετών  για προμήθεια   μηχανικών  συστημάτων επεξεργασίας χωρίς να έχει προηγηθεί  προκαταρτική μελέτη που θα εξέταζε και  αξιολογούσε  συγκριτικά τις εναλλακτικές λύσεις που μπορούν να εφαρμοσθούν σε κάθε οικισμό  με βαση τις τοπικές συνθήκες και ιδιαιτερότητες.

 

  Σοβαρότερο όμως λάθος είναι ότι ενώ οι μελέτες [i] έχουν παραδοθεί και εγκριθεί από την Οικονομική Επιτροπή προ διετίας αντί να δημοσιοποιηθούν , όπως επιβάλλει ο νόμος , κρατούνται μυστικές  τόσο από τους Προέδρους των Κοινοτήτων   όσο και από τον   Αντιδήμαρχο Βορείου Καρπάθου, που τυπικά είναι αρμόδιος για την παρακολούθησή των σχετικών έργων  στην β .Καρπαθο, αλλά και τον επικεφαλής της ΑΠΕΚ  και μελος της Οικονομικής επιτροπής.

 

 Θέλοντας να δούμε αν εξετάσθηκαν από τον μελετητή εναλλακτικές λύσεις φυσικής επεξεργασίας των λυμάτων  Διαφανίου  και Ολύμπου υποβάλαμε εγγράφως αίτηση για να μας δοθεί αντίγραφο των μελετών  . Ο Γενικός Γραμματέας υποκαθιστώντας τον Δήμαρχο, «απαγόρευσε» να μας δοθούν με την αιτιολογία , ότι αν τις παίρναμε θα δημιουργούσαμε πρόβλημα στον Δήμο  , ενώ  ενώπιον  του ΔΣ ισχυρίστηκε ότι  χρειάζεται να συμπληρωθούν.

Το ερώτημα   που προκύπτει είναι πως παραλήφθηκαν , εγκρίθηκαν και πληρώθηκαν αν είναι ατελείς .

 

Το ουσιαστικό είναι ότι περάσανε και πάλι  τέσσερα χρόνια  και το πρόβλημα της τελικής διάθεσης των λυμάτων    των χωριών μας παραμένει άλυτο . Τα λύματα στο Διαφάνι ξεχειλίζουν και ρυπαίνουν ατμόσφαιρα , έδαφος και Θάλασσα .

Εικόνα 2 Τα απόβλητα του Διαφανιου στις παραποταμες με τις μαύρες λιμνούλες που σχηματίζουν.

 

Στη   Όλυμπο το δίκτυο  παραμένει    κατεστραμμένο και τα λύματα  σχηματίζουν μικρές λιμνούλες πού αποτελούν εστίες  μόλυνσης.

Εικόνα 3 Μια από τις πολλές λιμνουλες που σχηματίζουν τα ακάθαρτα της Ολύμπου

  

 Δυστυχώς  βλέποντας τους προϋπολογισμούς των προτεινόμενων έργων φοβούμαστε ότι  το πρόβλημα δεν πρόκειται να λυθεί  ούτε και τα επόμενα χρόνια  περιμένοντας χρηματοδότηση για την προμήθεια  βιολογικών που προωθουν οι προμηθευτές τους.

  Ανδεικτικά για το Διαφανι   θα μπορούσαν να εφαρμοσθούν δύο εύκολες και  συγκριτικά  πολύ φτηνότερες λύσεις φυσικής επεξεργασίας των λυμάτων  που καλύπτουν τις   απαιτήσεις  της περιβαλλοντικής νομοθεσίας :

 (Α)   Τα λύματα να σταλούν ακόμη  άλλα 800 μ πιο μακριά από τον οικισμό     όπου να κατασκευασθεί  ένας  σηπτικός  βόθρος  και η υπερχείλισή του να διοχετευτεί  υπεδαφίως     σε ένα τεχνητό υγροβιότοπος   όπως περιγράφεται  παραπάνω..

 (Β)   Τα λύματα να σταλούν  προς το  Καμπί, όπου να κατασκευασθεί η σηπτική δεξαμενή   υψηλοτέρα από την στάθμη της θάλασσας και η υπερχείλιση της να διοχετεύεται «υποθαλασσίως»    έξω από το Φανάρι  όπου επικρατούν ισχυρά ρέματα  που τα παρασύρουν μακριά από τις ακτές .

  Η  πρώτη λύση  μπορεί να εφαρμοσθεί και για τα απόβλητα  της  Ολύμπου .  Να κατασκευαστεί    σηπτική δεξαμενή κοντά στο σημείο όπου σήμερα ο αγωγός είναι  κατεστραμμένος  και η υπερχείλισή   να οδηγηθεί  δυτικότερα σε απόσταση 450 μ   όπου υπάρχει κατάλληλος χώρος  για την δημιουργία τεχνητού υγροβιότοπου.  

  Η ίδια λύση θα μπορούσε   να εφαρμοσθεί με πολύ μικρό κόστος και για ττα Σπόα.

Το πια λύση επεξεργασίας θα επιλεγεί  δεν είναι θέμα του  μελετητή  ο οποίος   οφείλει να παρουσιάσει αντικειμενικά   τις εναλλακτικές λύσεις που μπορούν να εφαρμοσθούν σε κάθε περίπτωση  και το Δημοτικό Συμβούλιο ,   μετα και δημόσια διαβούλευση , να επιλέξει  την βέλτιστη κατά περίπτωση λύση.

Υποναυαρχος Λ.Σ (εα) Ν. Κανάκης

 

( Υπηρέτησε ως Γενικός Διευθυντής στο Υπουργείο Ναυτιλίας   και είχε στην εποπτεία του την  Διεύθυνση Προστασίας Θαλασσίου Περιβάλλοντος ).

---

[i]   Οι μελέτες  που έχουν εκπονηθεί είναι : οριστικές   υδραυλικές μελέτες  έργων  μεταφοράς  ακαθάρτων : Κάτω Λευκού,    ( προϋπολογισμού  2.000.500)  Διαφανίου,  (515.000)    ,  Αγίου Νικολάου ,(506.000)  , Σπόων (444.000)    και προμελέτες  έργων επεξεργασίας ακαθάρτων:  Κάτω Λευκού , (Προϋπολογισμού 626.200), Διαφανίου (677.040), Αγίου Νικολάου (300.800) , Σπόων (393.080) και Ολύμπου (551.800) .